De verschillende rouwfases
Wie een dierbare verliest, moet vaak in de eerste plaats van alles regelen: de papieren, de begrafenis, de nalatenschap… Behalve die concrete beslommeringen moet u ook uw eigen leed verwerken en de nodige tijd om te rouwen voorzien. Leren leven zonder de ander is een ingrijpende verandering die heel wat inspanning vergt. Iedereen rouwt in zijn eigen tempo en op zijn eigen manier. Toch vinden we in elk rouwproces vergelijkbare fases terug.
Het besef van het verlies
Een overlijden doet vaak onwezenlijk aan, ook al komt het verwacht. Dat gevoel wijst erop hoe moeilijk we het hebben om de realiteit van het verlies te aanvaarden. Toch is dat een noodzakelijke fase in het rouwproces. Daarom kan het belangrijk zijn dat u het stoffelijk overschot van de overledene zelf ziet, de eigenlijke doodsoorzaak kent en de begrafenis in familiekring regelt om zo de realiteit van het overlijden beter te laten doordringen.
De pijn
Pijn is een onvermijdelijk gevoel bij het verlies van een dierbare. Sommigen verwerken hun pijn door te wenen, voelen fysieke pijn, worden zelfs agressief – zowel tegenover zichzelf als tegenover de anderen – en voelen zich schuldig. Al die tegenstrijdige gevoelens zijn volstrekt normaal en zelfs noodzakelijk voor het rouwproces.
Verder moeten zonder de overledene
Welke plaats had de overledene in uw leven? Misschien woonde u samen of zag u hem of haar weinig, maar dacht u wel vaak aan hem of haar? Hoe dan ook: als u een geliefde verliest, moet u uw leven helemaal opnieuw organiseren. De familie, het bedrijf of de vriendengroep verliest plots een van zijn leden en moet van de ene dag op de andere anders leren functioneren.
De nieuwe plaats van de overledene
U hoeft zeker niet zomaar over te gaan tot de orde van de dag en de overledene te vergeten. Maar u moet het verlies wel een plaats geven en met uw leven verder gaan. Wat u met de overledene deelde, gaat nooit verloren. Probeer kracht te putten uit wat uw dierbare u geschonken heeft, zelfs nu hij of zij er niet meer is.
Het einde van het rouwproces
Een tijdslimiet op een rouwproces kleven is onbegonnen werk. Dat gebeurt met vallen en opstaan. Toch zal het verdriet geleidelijk aan steeds minder uw leven beheersen. U zult opnieuw interesse krijgen voor anderen en voor uzelf. Toch is zoiets een werk van lange adem. Na zo'n zwaar verlies zal uw leven nooit meer zijn zoals vroeger, zoveel is zeker. Maar als u het verlies aanvaardt, kan het uw leven een nieuwe dimensie geven en voor een nieuwe bron van geluk zorgen.
De rol van de omgeving
Het is niet gemakkelijk om een rouwende te ondersteunen, zeker niet als het verlies u zelf zwaar getroffen heeft. Toch speelt de omgeving een essentiële rol: door er te zijn, te luisteren en geduld te oefenen kunt u iemand in zijn rouwproces helpen. Ergernis, verwijten van zelfmedelijden en ontkenning maken alles alleen maar moeilijker.
Hulp nodig?
In sommige situaties is de steun van familie, vrienden of zelfhulpgroepen niet voldoende om de rouw te verwerken. 'Pathologische' rouw is echter moeilijk te omschrijven, want de typische fases lijken vrij goed op die van een 'normaal' rouwproces. Die emoties kunnen echter zo intens zijn dat ze het proces als het ware blokkeren. In dat geval is het belangrijk om professionele hulp bij een psycholoog of psychiater te zoeken. Ontzeg uzelf die hulp niet als u ze nodig heeft!